Chuyển mình trong lĩnh vực ‘khó xanh’

Chuyển đổi xanh là quá trình dài hạn

Ông Nghiêm Xuân Đa, Chủ tịch Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA), Tổng Giám đốc Tổng Công ty Thép Việt Nam - CTCP (VNSTEEL) chia sẻ, chuyển đổi xanh đối với ngành thép không còn là một xu hướng mang tính lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc và là nhu cầu tất yếu để duy trì năng lực cạnh tranh và hội nhập quốc tế.

Hiện nay, các thị trường lớn như EU, Hoa Kỳ, Nhật Bản hay Hàn Quốc đều đang thúc đẩy các tiêu chuẩn về phát thải các-bon và phát triển bền vững. Đặc biệt, việc EU triển khai Cơ chế điều chỉnh biên giới các-bon (CBAM) đang tạo ra những yêu cầu mới đối với các ngành công nghiệp có mức phát thải cao, trong đó có ngành thép.

Ông Nghiêm Xuân Đa, Chủ tịch Hiệp hội Thép Việt Nam. Ảnh: Hồng Thắm.

Trước bối cảnh đó, nhiều doanh nghiệp thép Việt Nam đã đầu tư đổi mới công nghệ, nâng cao hiệu suất sử dụng năng lượng, tăng cường sử dụng thép phế liệu, tận dụng nhiệt dư để phát điện, áp dụng mô hình kinh tế tuần hoàn và từng bước sử dụng các nguồn năng lượng sạch hơn trong sản xuất.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp bắt đầu xây dựng hệ thống kiểm kê khí nhà kính, chuẩn bị dữ liệu phát thải và tiếp cận các tiêu chuẩn báo cáo,  chứng nhận môi trường theo thông lệ quốc tế.

Theo ông Đa, thách thức lớn nhất hiện nay là cân bằng giữa mục tiêu giảm phát thải với yêu cầu duy trì hiệu quả sản xuất, kinh doanh và năng lực cạnh tranh. Thép là ngành tiêu thụ năng lượng lớn, yêu cầu vốn đầu tư rất cao. Trong khi đó, các công nghệ giảm phát thải tiên tiến như sử dụng năng lượng tái tạo, thu hồi nhiệt dư, số hóa quản trị năng lượng hay sản xuất thép các-bon thấp đều đòi hỏi nguồn vốn lớn và thời gian hoàn vốn kéo dài.

ESG từ cam kết đến thực tiễn

Trong hành trình chuyển đổi xanh, ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị) đang dần trở thành một phần trong chiến lược phát triển của các doanh nghiệp thép. 

Báo cáo Phát triển bền vững năm 2025 của Tập đoàn Hòa Phát cho biết, về môi trường, năm 2025, Tập đoàn hoàn thành kiểm kê khí nhà kính theo tiêu chuẩn ISO 14064-1:2018 và được BSI thẩm định số liệu; tỷ lệ tái chế, tái sử dụng chất thải rắn của nhóm thép và nông nghiệp đạt trên 99%. Tại Khu liên hợp Gang thép Hòa Phát Dung Quất, doanh nghiệp tự chủ 90% nhu cầu điện và tái sử dụng 98% lượng nước.

Ở trụ cột xã hội, Hòa Phát đóng góp gần 13.000 tỷ đồng vào ngân sách Nhà nước và hơn 120 tỷ đồng cho các chương trình phúc lợi xã hội. Về quản trị, 22% thành viên Hội đồng Quản trị là thành viên độc lập; tỷ lệ phụ nữ ở các cấp quản lý trong toàn Tập đoàn đạt 35,85% năm 2025.

Cùng với mở rộng thị trường xuất khẩu, giảm phát thải và đáp ứng các yêu cầu ESG đang trở thành một phần quan trọng trong nâng cao sức cạnh tranh của thép Việt Nam. Biểu đồ: Hồng Thắm.

Tại Thép miền Nam (VNSTEEL), phát triển bền vững được gắn với đổi mới công nghệ và nâng cao hiệu quả sản xuất. Trong mục tiêu môi trường, xã hội và cộng đồng ngắn và trung hạn, Tổng Công ty xác định nghiên cứu, áp dụng công nghệ mới nhằm tạo đột phá về hiệu quả vận hành và lợi thế cạnh tranh; đồng thời đầu tư nguồn lực để ứng dụng công nghệ sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả, giảm thiểu phát thải và thân thiện với môi trường. 

Trong khi đó, Tập đoàn Hoa Sen định hướng phát triển ESG gắn với hoạt động sản xuất, kinh doanh. Doanh nghiệp tập trung đầu tư công nghệ theo hướng sản xuất xanh, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực; thực hiện trách nhiệm xã hội, đồng hành cùng cộng đồng; đồng thời từng bước nâng cao năng lực quản trị theo các chuẩn mực phát triển bền vững.

Với một lĩnh vực “khó xanh” như thép, chuyển đổi không thể diễn ra trong một sớm một chiều. Những thay đổi từ công nghệ, năng lượng đến quản trị hôm nay đang từng bước tạo nền tảng cho hành trình xanh hóa của thép Việt Nam.

Hồng Thắm - Duy Học (nongnghiepmoitruong.vn)